KahramanmaraÅŸ üç ayrı coÄŸrafi bölgenin (Akdeniz Bölgesi ,DoÄŸu Anadolu Bölgesi, GüneydoÄŸu Anadolu Bölgesi ) birbirine en çok yaklaÅŸtığı alanda yer alır. KahramanmaraÅŸ, Akdeniz ile Ä°ran?Turan Fito CoÄŸrafya Bölgelerinin geçiÅŸ kuÅŸağında bulunur. KurtuluÅŸ Savaşı sırasında Fransız iÅŸgalcilere karşı verdiÄŸi yerel mücadeleden dolayı TBMM tarafından istiklal madalyası verilen tek ildir. Yine bu kararla MaraÅŸ olan eski adı, KahramanmaraÅŸ olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. Ä°lçeleri AfÅŸin, Andırın, Ekinözü, Elbistan, Göksun, Pazarcık, TürkoÄŸlu ve Nurhak’tır.
MaraÅŸ adının nereden geldiÄŸi ve anlamının ne olduÄŸuna dair birkaç görüş ileri sürülmektedir. Ãœnlü tarihçi Herodot, MaraÅŸ ÅŸehrini Hitit komutanlarından Maraj adlı birisinin kurmasından dolayı ÅŸehre Maraj adı verildiÄŸini belirtmektedir. Hitit Ä°mparatorluÄŸu ( M.Ö. 2000 - 1200 ) zamanında bu devletin önemli merkezlerinden biri olan ÅŸehrin adı, Hititlerden kalan yazıtlarda Maraj ve Markasi ÅŸeklinde geçmektedir. MaraÅŸ’ın adının Hititlerden geldiÄŸini doÄŸrulayan Asur kaynaklarında bu ÅŸehrin adı Markaji ÅŸeklinde geçer. Asur krallarından Sargon’un zamanından kalan BoÄŸazköy yazıtlarında MaraÅŸ’ın adı geçmektedir.Hitit Devleti’nin merkezlerinden biri olan MaraÅŸ’ın adı bu dönemde Gurgum ÅŸeklinde belirtilmektedir.
M.S. I. yüzyılda Roma Ä°mparatorluÄŸu bölgeyi ele geçirince MaraÅŸ’ın adı Germanicia olmuÅŸtur. Roma ve Bizans Ä°mparatorluÄŸu döneminde bu adla anılan ÅŸehir Müslümanlar tarafından fethedilince ilk ÅŸekli ile kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Arap alfabesinde “j” harfi olmadığından Mer’aÅŸ ÅŸekline dönüşmüştür. Bunların yanında MaraÅŸ adının Arapça “zelzele - titreme” anlamına gelen “Re’aÅŸa” fiilinden türeyerek “Mer’aÅŸ” olduÄŸunu da iddia edenler bulunmaktadır. Osmanlılar döneminde ÅŸehrin adı bölgede DulkadiroÄŸulları BeyliÄŸi’nin kurulmasından dolayı Zülkadir ÅŸeklinde de ifade edilmektedir.
MaraÅŸ’ın KurtuluÅŸ Savaşın?da ÅŸehir halkı ile birlikte topyekün direniÅŸ göstermesi ve çevre Vilayetlerinide yardımına koÅŸması büyük takdir toplar . Ve KurtuluÅŸ Savaşı sonrasında MaraÅŸ’a bir yazı gönderilerek ,Milli Mücadeleye katılanların listesi istenir . Åžehrin ileri gelen yönetiçileri toplanır ,bir durum tesbiti yapar . Sonun da Ankara ya ” MaraÅŸ ta Milli Mücadeleye katılmayan tek fert bile yoktur ” cevabı verilir.Bunun üzerine 5 Nisan l925 yılında toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi Ä°stiklal Madalyası’nın Ma-raÅŸ ta fertlere deÄŸil , Åžehir halkına verilmesi kararlıştırılır . Ve MaraÅŸ ‘a bir adet Kır7mızı Åžeritli Ä°stiklal Madalyası ile ödüllendirilir . MaraÅŸ ÅŸehri yine Milli Mücadeledeki fedakarlığından ötürü TBBM . tarafından 7 Åžubat l973 tarihinde de ” Kahramanlık ” payesiyle de ödüllendirilir . KahramanmaraÅŸ’lı 1925 yılından beri her yıl KurtuluÅŸ günü olan 12 Åžubat Bayramında Ä°STÄ°KLAL Madalyasını Åžanlı Bayrağına törenle takarak , geçmiÅŸini yad eder …
CUMHURUYET DÖNEMİNDE MARAŞ
12 Åžubat 1920 tarihinde MaraÅŸ Fransız iÅŸgalinden kurtulduÄŸunda yakılıp yıkılması sebebiyle harap durumdaydı. Fransızlara karşı MaraÅŸ’ı savunan çetelerin ve Kuva-i Milliyeciler?in yurdun savunulması için cephelere koÅŸmalarından dolayı ÅŸehrin iÅŸgal günlerindeki harabe halini düzeltmek için bir çaba gösterilmedi. 1920′li yıllarda MaraÅŸ ÅŸehrinin nüfusu 20.000 civarındaydı. Ä°ÅŸgal yıllarında iÅŸgalci Fransız ve yerli Ermeni baskı ve zulümleriyle halkın bir kısmı köylere gitmiÅŸlerdi. KurtuluÅŸ Savaşı’nın baÅŸarı ile sonuçlanması üzerine göç eden halk tekrar evlerine döndü.
24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Barış anlaÅŸmasının imzalanması ile ülkede barış saÄŸlandı ve 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet ilan edildi. Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliÄŸinde Türkiye’nin her tarafında büyük bir kalkınma hamlesi baÅŸlatıldı ve çaÄŸdaÅŸ uygarlık seviyesine çıkmak için köklü inkılaplara giriÅŸildi. Türkiye’de meydana gelen bu geliÅŸmelerden MaraÅŸ’ta nasibini almaya baÅŸladı. EÄŸitim ve Öğretimi geliÅŸtirmek için okullar açılmaya baÅŸlandı. Yeni devlet daireleri inÅŸa edildi ve ÅŸehir içi ulaşım imkanları geniÅŸletildi. MaraÅŸ halkı da evlerini ve iÅŸ yerlerini tamir ederek hayat standartlarını iyileÅŸtirmek için adımlar attılar.
Türkiye’nin bir çok yerlerinde olduÄŸu gibi MaraÅŸ’ta da yeniliklere ve inkılaplara karşı çıkan bazı kiÅŸiler oldu. Bilhassa 1925 yılında baÅŸlatılan kılık kıyafet düzenlemelerinin bir baÅŸlangıcı olan ÅŸapka inkılabına MaraÅŸ’ ta bir takım kiÅŸilerin karşı olması nedeniyle isyan çıktı. Åžapka giyilmesine karşı çıkmak amacıyla 27 Kasım 1925 Cuma günü Ulu Camii’de toplanan halk Hükümet Binası’na yürüdü. Ceza evinin kapıları kırıldı ve 200 mahkumun dışarı çıkmasına neden olundu. Åžapka isyanı olarak bilinen bu olayda 7 kiÅŸi idam, 9 kiÅŸi onar yıl kürek cezasına çarptırıldı ve 44 kiÅŸi de beraat etti.
MaraÅŸ ÅŸehrine Cumhuriyet’in ilk yıllarında herhangi bir devlet yatırımı yapılamadı. Daha çok MaraÅŸlı giriÅŸimciler ve halk birtakım küçük sanayi ve imalathaneler kurdu. MaraÅŸ verimli tarım alanları, hayvancılığı, ormanları ve oldukça fazla kaynak ve akarsuları ile kendine yeterli bir yerdir. Åžehirde bilhassa ziraat geliÅŸmiÅŸ çeltik ve kırmızı biber ekimi yapılmaktadır. Bu ürünlerin iÅŸlenmesi için küçük imalathaneler kurulmuÅŸtur.
1933 yılında Atatürk, demiryolu ile TürkoÄŸlu üzerinden Narlı’ya geldi. MaraÅŸ Valisi ve halk tarafından büyük sevgi gösterileri ile karşılandı. Burada bir süre dinlendikten sonra Gaziantep’e gitti.
1933 yılından itibaren Avrupa da II. Dünya Savaşı’nın çıkacağı belirtilerinin görünmesinden dolayı Türkiye’de bir ekonomik durgunluk yaÅŸanmaya baÅŸlandı. Bu durum II.Dünya Savaşı’nın sonuna kadar devam etti. Bundan dolayı sözü edilen dönemde MaraÅŸ’ ta fazla bir ekonomik canlanma olmadı.
II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle 1945 yılından itibaren Türkiye’ de yatırımlar hızlandı ve ülkenin ekonomisi geliÅŸmeye baÅŸladı. Bunların sonucu olarak 1948 yılında Malatya demiryolu hattı üzerinde olan KöprüaÄŸzı Ä°stasyonu’ndan MaraÅŸ’a bir demiryolu hattı baÄŸlandı. Böylece MaraÅŸ’ın çevre illerle olan demir ve kara yolu baÄŸlantıları geniÅŸletildi. Ulaşım imkanlarının artması, ÅŸehirde sanayi ve ticaret etkinliklerinin ilerlemesine neden oldu. 1955 yılında MaraÅŸ’ın ilk önemli tesisi olan Sümerbank Pamuklu Dokuma Endüstrisi kurulmaya baÅŸlandı ve 1965 yılında üretime açıldı.1960′lı yıllarda MaraÅŸ’ta ekonomik yönden önemli geliÅŸmeler oldu. 7 Åžubat 1973 yılında MaraÅŸ ÅŸehrine TBMM kahramanlık unvanını vererek ÅŸehrin adını KahramanmaraÅŸ olarak deÄŸiÅŸtirdi. 1970′li yıllarda MaraÅŸ’ta özel teÅŸebbüsün yaptığı fabrikalar açıldı. SanayileÅŸmenin baÅŸlamasıyla birlikte köyden ÅŸehre doÄŸru göç arttı. Bunun sonucu olarak nüfusta 100.000′i geçti.
1975 yılından itibaren Türkiye’ de baÅŸlayan anarÅŸik olaylar MaraÅŸ’ta da etkili oldu. İç ve dış mihrakların kışkırtmalarıyla Türkiye kaos ortamına sürüklenmek istenmiÅŸti. Türkiye’yi yıkmak ve parçalamak isteyen güçlerin tezgahladığı en büyük anarÅŸik olay 1978 yılının sonlarında MaraÅŸ’ta ortaya çıktı. Tarihe MaraÅŸ olayları diye geçen bu olayda 118 kiÅŸi hayatını kaybetti.
MaraÅŸ’ta ekonomik ve sanayi alanındaki esas geliÅŸmeler 1980′ li yıllardan sonra baÅŸladı. Birçok tekstil fabrikası açıldı ve bunun sonucu olarak ÅŸehrin nüfusu hızla arttı. Ayrıca ÅŸehrin yerleÅŸim alanı geniÅŸledi ve yeni konut alanları kuruldu.
1926′da MaraÅŸ Ticaret ve Sanayi Odası, 1947′de MaraÅŸ Ä°l Müzesi kuruldu. Aynı yıl MaraÅŸ Lisesi açıldı. 1949′da MaraÅŸ Devlet Hastanesi hizmete girdi. EloÄŸlu Nahiyesi, 1960′da ilçe haline getirilerek ismi TürkoÄŸlu olarak deÄŸiÅŸtirildi. 1961′de Telefon Santrali kuruldu. 1973′te ÅŸu anda Ãœniversite Rektörlüğünün bulunduÄŸu binada KahramanmaraÅŸ EÄŸitim Enstitüsü açıldı. 1975 yılında OrtadoÄŸu Teknik Ãœniversitesi Gaziantep Mühendislik Fakültesi’ne baÄŸlı olarak KahramanmaraÅŸ Meslek Yüksek Okulu kuruldu. 1989′da Gaziantep Ãœniversitesi’ne baÄŸlı olarak Ziraat Fakültesi açıldı.
11.07.1992 tarih ve 2282 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan 03.07.1992 tarih ve 3837 yasa ile KahramanmaraÅŸ Sütçü Ä°mam Ãœniversitesi kuruldu. Ãœniversite 1993 yılında eÄŸitim-öğretime baÅŸladı. 1995′te Ä°lahiyat ve Mühendislik fakülteleri açıldı. 2001-2002 öğretim yılında 7 fakülte, 10 meslek yüksek okul, 4 yıllık 2 yüksek okul ve 3 enstitü ile öğretime devam etmektedir. Akademik birimlerde 26 Profesör, 23 Doçent, 133 Yardımcı Doçent, 218 Öğretim Görevlisi, 65 Okutman,177 AraÅŸtırma Görevlisi, 20 Uzman olmak üzere 662 akademik personel, üniversitenin çeÅŸitli birimlerinde toplam 501 idarî personel görev yapmaktadır. Toplam öğrenci sayısı 11.097′dir. Aynı dönemde Tugay Komutanlığı’nın kurulmasıyla ÅŸehirdeki askeri personel sayısı arttı. Bunların sonucu olarak KahramanmaraÅŸ’ta alışveriÅŸ ve hizmet sektörleri geliÅŸti.
Oteller hakkinda yorumlar